پیش بینی سیاست خارجی روسیه؛ به سوی ۲۰۱۸

۲۱ خرداد ۱۳۹۷ مطلب

این گزارش نتایج کار انجام شده توسط گروه کاری پیش بینی را نشان می دهد. یک رویکرد سیستماتیک برای شناسایی مهمترین زمینه های سیاست خارجی روسیه در سال ۲۰۱۸ و همچنین تهدیدات و فرصت های کلیدی برای کشور در عرصه جهانی صورت گرفته است. محدوده جغرافیایی پیش بینی ها شامل غرب، آسیا اقیانوس آرام، خاورمیانه و کشورهای پس از شوروی است.
 
نویسندگان امیدوارند که ایده ها و نتیجه گیری ها در این گزارش به کارشناسان امور بین الملل، محققان و روزنامه نگاران ارائه شود.
 
انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۸ آغاز یک چرخه سیاست خارجی جدید برای فدراسیون روسیه را نشان می دهد. در زمینه انتخابات، زمینه های اصلی سیاست خارجی مورد بررسی قرار می گیرد (با مقدار مشخصی از تداوم)، و این تغییرات در اسناد سیاست های مفهومی سیاست خارجی منعکس می شود. انتخابات ریاست جمهوری روسیه به همین ترتیب همزمان با دوره های سیاسی در تعدادی از کشورها از جمله چین، ایالات متحده و چندین کشور عضو اتحادیه اروپا و خاورمیانه است. اثر «سیم لخت» یا «چوب مرده» تنها در روابط بین المللی افزایش می یابد. سناریوهای بحران ممکن است به عنوان یک نتیجه از اقدامات عمدی یا غیر عمدی کشورهای مختلف یا به دلیل هماهنگی ضعیف در حل مسائل مربوط به کل جهان ظاهر شوند. علاقه روسیه به ایجاد شرایط مطلوب برای توسعه داخلی کشور است. عقب ماندگی اقتصادی تهدید رو به رشدی برای حاکمیت روسیه و محدود کردن فرصت در سیاست خارجی است.
 
روسیه و غرب
بُعد «نگاه به غرب» سیاست خارجی روسیه بیشتر مشکل ساز است.
 
نتایج اصلی در این زمینه در سال ۲۰۱۷ می تواند به شرح زیر خلاصه شود:
 
۱- افزایش تحریمها بر روسیه؛ فهرست تحریم های گسترده و دلایل اعمال تحریم؛
 
۲- مداخله روسیه در انتخابات ایالات متحده؛ تبدیل محیط دیجیتال به یک منطقه افزایش خطر در روابط ایالات متحده و روسیه؛ رشد مواد سمی؛ مسائل فضاي مجازي در رابطه با اتحادیه اروپا؛
 
۳- جنگ اطلاعاتی و تبعیض رسانه ای؛ قطبي شدن گفتمان اطلاعات؛
 
۴-  رکود در اجرای پروتکل مینسک؛
 
۵- تظاهرات قدرت و ظرفیت سازی توسط روسیه و ناتو در مناطقی که منافع آنها متضاد است؛
 
۶- عدم پیشرفت در ارتباط با چالش ها و تهدیدات مشترک؛ تاثیر منفی مناطق مساعد (اوکراین، مسائل فضاي مجازي و غیره) در زمینه های مورد علاقه مشترک را افزایش داد.
 
چالش ها و تهدیدات
۱- کمپین اطلاع رسانی ضد روسی در انتخابات ریاست جمهوری؛ یک کمپین لكه دار كردن برای تضعیف مشروعیت نظام سیاسی روسیه.
 
۲- ترویج رژیم تحریم؛ استفاده اضافی از تحریم ها توسط ایالات متحده و شرکای خارجی آن علیه روسیه؛ افزایش هزینه ریسک پروژه های سرمایه گذاری روسیه.
 
۳- تضعیف همکاری ایالات متحده و روسیه در زمینه هایی که همکاری هنوز هم وجود دارد (هوانوردی، فضا، و غیره)
 
۴- تخریب رژیم های کنترل تسليحات.
 
۵- تضعیف روابط با اتحادیه اروپا؛ بازسازی سیاست اتحادیه اروپا به دنبال آن است که ایالات متحده را دنبال کند.
 
۶- تفاوت های در حال افزایش در امنیت اطلاعات؛ افزایش آسیب پذیری به تحریکات دیجیتالي و جرایم اینترنتی.
 
۷- افزایش اقدامات بازدارندگی متقابل از سوی روسیه و ناتو.
 
فرصت ها
۱- تشکیل یک رژیم تحریم چند برابر علیه روسیه. این فرصت به سرعت وارد گفتگوي سازنده با اتحادیه اروپا مي تواند بشود در صورتی که پیشرفت در مورد موضوع اوکراین بدست آيد.
 
۲- حرکت رو به جلوي فرایند مینسك، با احترام به شرایط آتش بس و از بین بردن طرف های متخاصم به عنوان بخشی از ماموریت حفظ صلح سازمان ملل متحد در طول خط تماس.
 
۳- برقراري گفتگو در مورد امنیت سایبری؛ مراحل افزایش پیش بینی متقابل در فضای مجازی؛ تقسیمبندی مسائل مربوط به سایبر در «سبد» های مختلف؛ بحث مادی در مورد مسائل خاص؛ تحمت زدايي از مسائل
 
۴- ایجاد یک گفتگو با اتحادیه اروپا به عنوان بخشی از «همکاری گزينشي». مفهوم «همکاری گزينشي» با درک معنای خاص و طرح پیشنهادی؛ به تدریج موضوع «همکاری گزينشي» گسترش می يابد.
 
۵- پیشرفت همکاری بین اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در زمینه توسعه ادغام اقتصادی اوراسیا.
 
اولویت نگاه  به غرب در سیاست خارجی روسیه در سال ۲۰۱۸
۱- تثبیت روابط با ایالات متحده («مدیریت تقابل») و توسعه روابط با اتحادیه اروپا.
 
۲- بازگشایی تدريجي گفتگوها در سطوح مختلف و در فرمت های مختلف، و جلوگيري از انجماد همکاری ها و جستجو برای فرم های تعاملي جایگزین
 
۳ – جلوگیری از افزایش تنش ها؛ برای همکاری با یکدیگر برای کاهش خصمانه لفاظی ها
 
۴- ادامه گفت و گو در مورد تهدیدات و چالش های مشترک و جلوگیری از کاهش همکاری در مناطق متقابل سودمند.
 
۵- ایجاد و توسعه پتانسیل بازدارندگی، که در صورت تهدید امنیتی از جانب غرب ضروری است.
 
روسیه و خاورمیانه
خاورمیانه به عنوان جبهه ای از ایدئولوژی اسلامگرای رادیکال، تهدیدی برای روسیه و متحدان آن است. در عین حال، روسیه نقش خود را تحکیم می کند و دارای قدرت جهانی مسئولیت پذیر است که در حل مسائل امنیتی مشترک کمک می کند.
 
نتایج اصلی سال ۲۰۱۷ در این زمینه عبارتند از:
 
– آزاد سازی بخش قابل توجهی از سوریه از دست دولت اسلامی با مشارکت مستقیم روسیه. ایجاد شرایط برای حرکت روند صلح و بازگرداندن آرامش به سوریه.
 
– توافق نامه در زمینه افزایش مناطق، جلوگیری از درگیری های بین روسیه و ایالات متحده در سوریه، پیشرفت در روند صلح آستانه.
 
– عادی سازی روابط با ترکیه.
 
– توسعه روابط با عربستان سعودی، هماهنگ سازی تعامل در بازار نفت.
 
– حفظ وضع موجود با توجه به برنامه هسته ای ایران.
 
چالش ها و تهدیدات
۱- اختلال یا رکود روند صلح به عنوان یک نتیجه از تضادها در داخل سوریه و بین بازیکنان خارجی (اختلاف نظر بین روسیه و ایالات متحده، موضع ترکیه در مورد مسئله کردها، مسئله نفوذ ایران در منطقه).
 
۲- تهدید تداوم تروریستی.
 
۳- بازگشت جنگجویان دولت اسلامی به روسیه و کشورهای پسا شوروی. افزایش فعالیت زیرزمینی تروریست در قفقاز شمالی و آسیای مرکزی.
 
۴- تشدید وضعیت در افغانستان به دلیل تقویت دولت اسلامی.
 
۵- بدتر شدن وضعیت در یمن.
 
۶- تلاش های نظامی برای حل بحران لیبی.
 
۷- تهديد آمريكا مبني بر خروج از معاهده هسته اي ايران.
 
فرصت ها
۱- شکست قطعی دولت اسلامی (داعش).
 
۲- نقش رهبری روسیه در حل و فصل مسائل سوریه؛ سازماندهي کنگره مردم سوریه؛ پیشرفت روند ژنو.
 
۳- بازسازی سوریه در ارتباط با سازمان های بین المللی پیشرو و انجمن ها
 
۴- توسعه همکاری نظامی و فنی و تجاری با مصر، عراق، عربستان سعودی و سایر کشورها.
 
۵- ایجاد گفتگو با ایران و حفظ وضعیت موجود با توجه به برنامه هسته ای آن.
 
اولویت سیاست خارجی روسیه در خاورمیانه در سال ۲۰۱۸
۱- تقویت موقعیت های سوریه، با توجه به انتقال از عملیات نظامی به پس از بازسازی كشور
 
۲- جلوگیری از درگیری های نظامی در منطقه، ترویج مفهوم یک سیستم امنیتی منطقه ای و حفظ و تقویت روابط دوستانه با کشورهای منطقه.
 
۳- جلوگیری از گسترش سلاح های کشتار جمعی در منطقه.
 
۴- جلوگیری از تبدیل منطقه به مبنایی برای تروریسم بین المللی و مقابله با صادرات تروریسم و اسلام گرایی رادیکال به قفقاز شمالی و آسیای مرکزی.
 
روسیه و آسیا و اقیانوس آرام
منطقه آسیا پاسیفیک بسیار پویا است. در اینجا، تعادل بین تهدیدات و فرصت ها برای روسیه مطلوب است. مهمترین نتایج ۲۰۱۷ در این زمینه عبارتند از:
 
– تشدید بحران موشکی هسته ای در شبه جزیره کره؛ تقاضای رو به رشد روسیه به عنوان واسطه و شریک در حل مسائل.
 
– پیوستن هند و پاکستان به سازمان همکاری شانگهای (SCO).
 
– سیاست خارجی جدید تصویب شده توسط جمهوری خلق چین پس از ۱۹ کنگره ملی حزب کمونیست چین و در حال توسعه روابط با روسیه است.
 
– توسعه ارتباطات بین روسیه و ژاپن و پیشرفت در گفت و گو در مورد مسائل تجاري و اقتصادی.
 
– بازنگری روابط روسیه و هند در زمینه رویدادهایی که به افتخار ۷۰ مين سالگرد تاسیس روابط دیپلماتیک بین دو کشور برگزار می شود.
 
– گفتگو با انجمن ملل آسیای جنوب شرقی (ASEAN) و کشورهای کلیدی در منطقه در چارچوب فعالیت اتحادیه اقتصادی اوراسیا
 
چالش ها و تهدیدات
۱- تهدید به استفاده از نیروی نظامی برای حل مشکل کره شمالی که خطر کره شمالی و کره جنوبی و همسایگان كه رنج و فلاكت زيادي را به منطقه تحميل خواهدكرد. .
 
۲- تهدید نقش روسیه در حل مسئله کره شمالی می تواند به حاشیه رانده شود.
 
۳- خطراتی که اختلافات در اطراف دریای جنوبی چین را می تواند تشدید کند؛ تهدیدی است که روسیه بتواند در این اختلافات عمیق تر بکشاند.
 
۴- عدم تقارن در روابط سیاسی و اقتصادی روسیه و چین.
 
۵- کاهش احتمال بالقوه در گفتگوهای روسیه و ژاپن؛ اختلافات مداوم با توجه به اختلافات ارضی.
 
۶- رکود در روابط روسیه و هند؛ رشد رقابت در زمینه همکاری های فنی و مهندسی.
 
۷- تهدیدی که گفتگو با آسه آن و دیگر انجمن ها می تواند صرفا به صورت ماهیت قانونی باشد؛ کمبود پروژه های خاص
 
فرصت ها
۱- واسطه ای در حل و فصل دیپلماتیک مسئله هسته ای کره شمالی؛
 
۲- کاهش سریع تدابیر موشکی (THAAD) در کره جنوبی بر خلاف موافقتنامه هایی که بین جمهوری خلق چین و کره جنوبی به دست آمده است.
 
۳- انجام پروژه های مشترک دو جانبه با جمهوری خلق چین در زمینه انرژی، زیرساخت ها، اکتشافات فضایی و قطب شمال.
 
۴- اجرای ابتکارات روسیه و چین در زمینه امور مالی بین المللی و امنیت سایبری.
 
۵- برگزاری دوره های متقابل سالهاي فرهنگي در روسیه و ژاپن؛ اجرای پروژه های مشترک در جزایر کوریل.
 
۶ – توسعه مناطق جدید برای همکاری با هند (امنیت غذایی، امنیت سایبري، گسترش همکاری های انرژی و کار بر روی پروژه های بزرگ توسعه زیربنایی، مانند پروژه کریدور شمال-جنوب و غیره)
 
اولویت سیاست خارجی روسیه در آسیا و اقیانوسیه در سال ۲۰۱۸
۱- بهبود کیفیت همکاری روسیه و چین (به ویژه در اقتصاد، علوم و فناوری و علوم انسانی)
 
۲- تنوع روابط اقتصادی و سیاسی با آسیا و اقیانوس آرام.
 
۳- بر طرف كردن رکود بیش از حد در حال ظهور در روابط با هند.
 
۴- پیشگیری از رویارویی هند و چین در آسیا و اقیانوس هند.
 
۵- جلوگیری از درگیری نظامی در شبه جزیره کره در حالی که حفظ هدف بلند مدت تبدیل سواحل به یک منطقه عاري از سلاح هسته ای.
 
۶- افزایش مشارکت روسیه در سازوکارهای چندجانبه امنیت و رژیم های آسیای میانه.
 
روسیه و كشورهاي پسا شوروی
کشورهای پساشوروی سابق مهمترین منطقه برای روسیه هستند از لحاظ امنیتی و اجرای پروژه های ادغام اقتصادی. نتایج اصلی ۲۰۱۷ در این زمینه:
 
– توسعه موفق اتحادیه اقتصادی اوراسیا: امضای کدهاي گمرکي اتحادیه اقتصادی اوراسیا؛ رشد تجارت داخلی و خارجی اتحادیه.
 
– دستاوردهايي از اتحادیه اقتصادی اوراسیا در فعالیت های بین المللی آن: امضای توافقنامه تجاري و اقتصادی با جمهوری خلق چین؛ مذاکرات با ایران، سنگاپور، صربستان، هند، اسرائیل و مصر؛ همکاری با ASEAN
 
– همکاری امنیتی در چارچوب سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO): غرب ۲۰۱۷ و دیگر تمرینات.
 
– طرح برای ارسال یک ماموریت حفظ صلح به دونباس برای جلوگیری از وضعیت جنگي در منطقه و جلوگيري از افزایش بیشتر.
 
– این کار برای جلوگیری از تشدید روابط روسیه و ارمنستان و روسیه و قزاقستان در برابر توافقنامه های همکاری با اتحادیه اروپا برای امضای آن است.
 
– حفظ ثبات در جنگ قره باغ کوهستانی؛ توسعه متوازن روابط میان ارمنستان و آذربایجان.
 
چالش ها و تهدیدات
۱- شکست یا رکود مذاکرات صلح بانان در دنناس؛ تشدید وضعیت در خط تماس بین نیروهای مسلح اوکراین و نیروهای مسلح جمهوریهای لوانسک و دونتسک؛ از دست دادن ثبات داخلی در جمهوری های لوهانسک و دونتسک.
 
۲- تشدید اختلافات درون اتحادیه اروپا (بین قزاقستان و جمهوری قرقیزستان).
 
۳- تهدید بی ثباتی در یک یا چند کشور آسیای میانه؛ افزایش تهدید تروریستی در آسیای میانه در برابر جنگجویان دولت اسلامی، بازگشت به کشورهای خود؛ صادرات بی ثباتی از افغانستان به عنوان یک نتیجه تقویت از دولت اسلامی در آن کشور است.
 
۴- تشدید وضعیت در قره باغ کوهستاني؛ تشدید اختلافات عمومی میان ارمنستان و آذربایجان، از جمله اختلافات در مورد صد سالگي جمهوری دموکراتیک.
 
فرصت ها
۱- تقویت اتحادیه اقتصادی اوراسیا: تکمیل پیش نویس قوانین پیشنهادی تجارت برق ؛ تشکیل یک بازار حمل و نقل هوایی متحد اجرای طرح حمل و نقل هماهنگ شده و غیره؛ ادامه مذاکرات در مورد ایجاد مناطق آزاد تجاری با شرکای خارجی و انجمن ها؛ ایجاد تجربه در حل اختلاف و اختلاف در اتحادیه اقتصادی اوراسیا؛ افزایش تجارت داخلی به عنوان یک نتیجه از رشد اقتصادی و بهبود کار مؤسسات ادغام.
 
۲- توسعه مدل های تعامل غيرقابل انطباق بين اتحاديه اروپا و اتحاديه اقتصادی اوراسیا (قزاقستان، ارمنستان).
 
۳- اجرای برنامه های حفظ صلح در دنباس؛ نظارت بر اجرای موافقت نامه های مینسک.
 
۴- توسعه گفتگوی روسیه و گرجستان؛ کاهش یا رفع رژیم ویزا از سوی روسیه.
 
اولویت سیاست روسیه در کشورهای پس از شوروی در سال ۲۰۱۸
۱- توسعه مدل های همکاری امنیتی و اقتصادی در آن، برای دیگر کشورهای پس از شوروی جذاب است.
 
۲- مخالفت با فرایندهای بی ثبات سازی اقتصادی و سیاسی که در کشورهای پس از شوروی اتفاق می افتد.
 
۳- جستجو برای بهترین الگوهای ممکن از تعامل با بازیکنان خارجی (جمهوری خلق چین، اتحادیه اروپا، ایالات متحده، ایران، ترکیه و غیره) برای حل مسائل منطقه ای.
 
۴- کمک به حل و فصل اختلافات در فضای شوروی سابق
 
 
 
نویسنده: گروه نویسندگان ریاک
 
منبع: شورای امور بین الملل روسیه (ریاک)
 
مترجم: دکتر بهرام امیراحمدیان، استاد دانشگاه تهران و عضو شورای علمی موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (نت فیس)
 
 
 
«آنچه در این متن آمده به معنی تأیید محتوای تحلیل نویسنده از سوی نت فیس نیست»

 

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم